Το κάπνισμα καταστρέφει ακοή, μνήμη και... λογική

Νέες έρευνες δείχνουν ότι πλήττει σοβαρά (και) τις νοητικές ικανότητες

ΛΟΝΔΙΝΟ

Αυτή η σχεδόν αποκρουστική εικόνα θα εικονίζεται στα πακέτα τσιγάρων στη Βραζιλία προειδοποιώντας τις καπνίστριες για τις καταστρεπτικές συνέπειες της νικοτίνης και στο δέρμα

RΕUΤΕRS/ ΗΕΑLΤΗ ΜΙΝΙSΤRΥ/ ΒRΑΖΙL

Ν έες μεγάλες έρευνες αποκαλύπτουν άγνωστες και ιδιαίτερα ανησυχητικές επιπτώσεις του καπνίσματος στον ανθρώπινο οργανισμό. Επιστήμονες του Πανεπιστημίου Αντβέρπ στο Βέλγιο πραγματοποίησαν σειρά ερευνών για τις αιτίες που προκαλούν απώλεια της ακοής και ανακάλυψαν ότι ένας από τους παράγοντες που επιβαρύνουν τη λειτουργία της ακοής είναι το κάπνισμα. Οι έρευνες έδειξαν ότι το κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην ομαλή ροή του αίματος στα αφτιά οδηγώντας σε απώλεια της ακοής. Η κακή ροή του αίματος στα αφτιά προκαλεί έλλειψη οξυγόνου και ταυτόχρονα αδυναμία να απομακρυνθούν επικίνδυνες ουσίες από τα αφτιά, με αποτέλεσμα να προκαλείται σοβαρή ζημιά στον μηχανισμό της ακοής.

Εδώ και καιρό είχαν εκφραστεί υποψίες για αρνητική επίδραση του καπνίσματος στη λειτουργία της ακοής, αλλά είναι η πρώτη έρευνα που καταγράφει τη σχέση καπνίσματος και ακοής. Στην έρευνα πήραν μέρος 4.000 άνδρες και γυναίκες ηλικίας 53-67 ετών, με τους ερευνητές να διαπιστώνουν ότι εκτός από το κάπνισμα πρόβλημα στην ακοή προκαλεί ο θόρυβος στον χώρο εργασίας και η παχυσαρκία. «Το κάπνισμα προκαλεί ζημιές στην ακοή και όσο πιο πολύ καπνίζει κάποιος τόσο μεγαλύτερη είναι η ζημιά.Το πρόβλημα είναι ότι σε αντίθεση με άλλες λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού από τη στιγμή που θα προκληθεί ζημιά στην ακοή δεν υπάρχει πιθανότητα αναστροφής της κατάστασης» δήλωσε στο ΒΒC ο καθηγητής Ερικ Φράνκσεν, επικεφαλής της έρευνας. «Η έρευνα είναι σημαντική επειδή πολλοί θεωρούν ότι μπορούν να καπνίζουν όσο θέλουν σε μικρότερες ηλικίες και αν σταματήσουν κάποια στιγμή μετά τα 45-50 δεν θα αντιμετωπίσουν προβλήματα. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί αυτό να συμβεί, αλλά στην περίπτωση της ακοής η ζημιά πιθανώς να έχει ήδη συμβεί και δεν μπορεί μετά να διορθωθεί» τονίζει η Αμάντα Σάντφορντ της οργάνωσης Αction on Smoking.

Παράλληλα ερευνητές του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας και Ιατρικών Ερευνών της Γαλλίας ανέλυσαν στοιχεία από μεγάλη πολυετή έρευνα που είχε γίνει σε βρετανούς δημόσιους υπαλλήλους και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το κάπνισμα προκαλεί προβλήματα στη μνήμη αλλά και στη γενικότερη νοητική λειτουργία. Οι επιστήμονες παρακολούθησαν για 17 χρόνια την πορεία της υγείας 5.000

ατόμων που είχαν ηλικία 33-55 ετών όταν ξεκινούσε η έρευνα. Οπως διαπιστώθηκε, οι καπνιστές είχαν χειρότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης καθώς και σε τεστ λογικής σκέψης από τους μη καπνιστές. «Το κάπνισμα στις ηλικίες μετά τα 40 συνδέεται με προβλήματα στη μνήμη αλλά και με διανοητικές ικανότητες» αναφέρει η Σεβερίν Σάμπια, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Το Βήμα

5η Ιουνίου...μια μέρα για μια νέα αρχή

5 Ιουνίου...Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος...

Για την πλειονότητα των πολιτών αυτό πλέον κάτι σημαίνει, σε αντίθεση με τα περασμένα χρόνια. Πολλές δράσεις από διάφορους φορείς γίνονται αυτή τη μέρα. Δήμοι διοργανώνουν ενημερώσεις κοινού και συναυλίες, νομαρχίες το ίδιο, περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση σε παιδιά σχολείων, καθαρισμός ακτών από εθελοντές, και άλλα πολλά. Κάποιοι λένε πως με μία μέρα δε σώζεται το περιβάλλον. Ας κάνουμε όμως όλοι μας αυτή τη μέρα τη αφετηρία μιας νέας πορείας. Μιας πορείας που κάθε μας κίνηση θα πηγάζει από την οικολογική σκέψη και σε κάθε μας βήμα θα παρασύρουμε και άλλους. Ας αποτελέσει λοιπόν η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος μια μέρα για μια νέα αρχή ώστε τα κομάτια του παζλ να μη χαθούν ποτέ.

Δεύτεροι μετά τις ΗΠΑ σε σπατάλη νερού

Εχουμε διπλάσια πραγματική κατανάλωση από τον παγκόσμιο μέσο όρο, σύμφωνα με έρευνα ολλανδικού πανεπιστημίου

Του Γιαννη Ελαφρου

Την ίδια ώρα που πολλοί στον πλανήτη προβλέπουν (και φοβούνται) ότι τις προσεχείς δεκαετίες θα γίνονται πόλεμοι για το νερό και για την κυριαρχία στα υδάτινα αποθέματα, την ίδια ώρα εξαντλούμε τους υδάτινους πόρους της γης με το γιγάντιο «καλαμάκι» της υπερκατανάλωσης. Μάλιστα, η κατά κεφαλήν κατανάλωση νερού στην Ελλάδα είναι από τις μεγαλύτερες στον κόσμο (λίγο πίσω από την υπερδύναμη της κατανάλωσης, τις ΗΠΑ!) και είναι σχεδόν διπλάσια από το μέσο όρο σε παγκόσμιο επίπεδο. Σχεδόν 2.400 κυβικά μέτρα νερό τον χρόνο αναλογούν σε κάθε κάτοικο της Ελλάδας (σ.σ.: προσοχή, σε αυτόν τον αριθμό συνυπολογίζεται η κατανάλωση από κάθε δυνατή χρήση και σπατάλη νερού), όταν ο παγκόσμιος μέσος όρος είναι 1.240 κ.μ. ετησίως. Αυτό προκύπτει από μια πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα που πραγματοποίησε το Πανεπιστήμιο του Τβέντε στην Ολλανδία, σε συνεργασία με υπηρεσίες του ΟΗΕ. Στη μελέτη υπολογίζεται και συγκρίνεται το λεγόμενο «αποτύπωμα νερού» (water footprint) κάθε κράτους.

Τι είναι το αποτύπωμα

Αλλά, τι είναι αυτό το... αποτύπωμα; Εως πριν από μερικά χρόνια γνωρίζαμε ότι κάθε άνθρωπος αφήνει τα δακτυλικά του αποτυπώματα στα αντικείμενα που αγγίζει. Αργότερα, αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε ότι ολόκληρη η ανθρωπότητα αφήνει το αποτύπωμά της -μερικές φορές ανεξίτηλο- πάνω στον πλανήτη. Ετσι, στις αρχές της δεκαετίας του '90 εισήχθη ο όρος του «οικολογικού αποτυπώματος», το οποίο εκφράζει την έκταση γης που χρειάζεται μια δραστηριότητα όσον αφορά τη χρήση (και ενίοτε τη σπατάλη) πρώτων υλών, ενέργειας κ.λπ. Καθώς η αχαλίνωτη οικονομική μεγέθυνση όξυνε τα περιβαλλοντικά προβλήματα, το οικολογικό αποτύπωμα έγινε ένα μέτρο της αναγκαίας οικονομίας στην κατανάλωση ενέργειας, στη μείωση των εκπομπών ρύπων και αερίων του θερμοκηπίου και στη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές και πρακτικές.

Σήμερα, σε μια περίοδο που η ανησυχία για την επάρκεια νερού μεγαλώνει (ειδικά καθώς φαίνεται ότι οι κλιματικές αλλαγές διαταράσσουν τον υδρολογικό κύκλο και την ευεργετική επίδραση της βροχής) έρχεται στο προσκήνιο το «αποτύπωμα νερού», το οποίο εκφράζει το «πραγματικό νερό» που χρησιμοποιείται, όχι μόνο άμεσα (πόση, καθαριότητα κ.λπ.), αλλά και έμμεσα μέσω όλων των προϊόντων που καταναλώνονται. Το «αποτύπωμα νερού», το οποίο άρχισε να χρησιμοποιείται ως όρος από το 2002, μπορεί να εκφραστεί σε επίπεδο ατομικής κατανάλωσης, σε επίπεδο ενός προϊόντος, ακόμα και ενός κράτους.

Εισαγωγές και εξαγωγές

Ηδη το Πανεπιστήμιο του Τβέντε έχει μελετήσει το «αποτύπωμα νερού» διαφόρων προϊόντων, παραγωγικών κύκλων και ολόκληρων κρατών, με βάση τα στατιστικά δεδομένα από τις οικονομικές τους δραστηριότητες. Το καινοτόμο στοιχείο αυτών των μελετών είναι ότι δεν υπολογίζει μόνο τη χρήση των υδάτων της συγκεκριμένης χώρας, αλλά και τις πραγματικές ποσότητες νερού που καταναλώνει η συγκεκριμένη χώρα, ακόμα και εκείνες που ξοδεύτηκαν στο εξωτερικό για να δημιουργηθούν τα εμπορεύματα που εισάγονται και καταναλώνονται. Δηλαδή, η ποσότητα νερού που χρειάστηκε για την παραγωγή στην Αργεντινή ενός φορτίου βοδινού κρέατος, το οποίο εξήχθη και καταναλώθηκε στις ΗΠΑ υπολογίζεται στον «λογαριασμό» της Ουάσιγκτον. Αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες (όπως Ιταλία, Γερμανία, Βρετανία και Ολλανδία) το 50-80% του «αποτυπώματος νερού» οφείλεται στις εισαγωγές. Δηλαδή, οι ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης «στεγνώνουν» τους υδατικούς πόρους του πλανήτη.

Γενικά, στον παγκόσμιο χάρτη του αποτυπώματος νερού παρατηρείται μια εικόνα παρόμοια με τον χάρτη για τις εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου, που δείχνει ότι η υψηλή κατανάλωση νερού συμβαδίζει με τη ζήτηση ενέργειας, απότοκο ενός μοντέλου ενεργοβόρου και υδροβόρου. Ετσι, οι ΗΠΑ, οι χώρες της Ευρώπης και η Ρωσία είναι στην πρώτη γραμμή της χρήσης νερού. Αυτό που διαφέρει -και προκαλεί εντύπωση- είναι η πολύ αυξημένη καταγραφή των μεσογειακών χωρών (Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία), γεγονός που οφείλεται στον ιδιαίτερα υδροβόρο γεωργικό τομέα, τις κλιματικές συνθήκες και την υψηλή σχετικά κατανάλωση.

Πρώτες οι ΗΠΑ

Το μεγαλύτερο αποτύπωμα νερού ανά άτομο ανήκει στις ΗΠΑ με 2.480 κ.μ. τον χρόνο. Δεν προξενεί εντύπωση, καθώς οι ΗΠΑ είναι η βασική δύναμη της παγκόσμιας κατανάλωσης, τόσο στα βιομηχανικά αγαθά (το 1/3 του αποτυπώματος προέρχεται από εκεί), όσο και στη διατροφή με κρέας. Στη χώρα του χάμπουργκερ η κατανάλωση κρέατος είναι 120 κιλά ανά άτομο τον χρόνο, το τριπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου. Υψηλό αποτύπωμα νερού εμφανίζουν και ορισμένες χώρες της Αφρικής, όπου λόγω των συνθηκών ξηρασίας είναι τελείως απαραίτητη η χρήση αρκετού νερού για την επιβίωση.

Συνολικά, τέσσερις βασικούς παράγοντες, οι οποίοι καθορίζουν το ύψος του αποτυπώματος νερού ξεχωρίζει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Τβέντε ArjeY. Hoekstra, από τους βασικούς συντάκτες της μελέτης: «Καταρχήν, μετρά το μέγεθος της κατανάλωσης. Υστερα είναι η ποιότητα και η σύνθεση της κατανάλωσης. Για παράδειγμα, μία χώρα που διατρέφεται με πολύ κρέας ξοδεύει περισσότερο νερό. Τρίτο, επιδρούν οι κλιματικές συνθήκες, αν απαιτείται μεγάλη άρδευση για την ανάπτυξη των καλλιεργειών. Τέταρτο, η δαπάνη νερού έχει να κάνει και με τον τρόπο παραγωγής στον αγροτικό τομέα, δηλαδή το πόσο αποτελεσματικός είναι».

Η μεγάλη σπατάλη γίνεται στον αγροτικό τομέα

Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για το υδατικό αποτύπωμα της Ελλάδας. Σύμφωνα με τους ερευνητές του πανεπιστημίου Τβέντε της Ολλανδίας, το νερό που καταναλώνεται πραγματικά στην Ελλάδα είναι 25,2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (Gm3) το χρόνο. Απ' αυτά μόλις τα 0,83 Gm3 χρησιμοποιούνται στον οικιακό τομέα. Στην αγροτική οικονομία για την παραγωγή προϊόντων για την εσωτερική αγορά χρειάζονται 14,8 Gm3, ενώ για βιομηχανικά προϊόντα αντίστοιχα 0,775 Gm3. Τα αγροτικά προϊόντα που εισάγονται έχουν χρειασθεί 7,18 Gm3 νερού, ενώ τα εισαγόμενα βιομηχανικά αγαθά 1,62 Gm3. Βλέπουμε, δηλαδή, ότι το πιο κρίσιμο ζήτημα είναι η πιο αποτελεσματική χρήση νερού στον αγροτικό τομέα. Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί, όσο είναι δυνατόν, η σπατάλη νερού; «Πρέπει να αποσυνδεθεί η έννοια της οικονομικής ανάπτυξης από την αυξημένη κατανάλωση υδάτων. Με την προσπάθεια εξοικονόμησης νερού και με τη βελτίωση των πρακτικών, κυρίως στην αγροτική οικονομία, αλλά και στη βιομηχανία», λένε οι επιστήμονες. Ισως έτσι γίνει πιο «ελαφρύ» το υδατικό αποτύπωμά μας...

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100014_01/06/2008_272268

Είναι ντροπή να έχουμε τόσο υψηλη κατανάλωση νερού. Το νερό είναι ένας πόρος για τον οποίο πραγματικά εδώ και μερικά χρόνια μαίνονται πόλεμοι. Μπορώ να κατανοήσω ότι λόγω των πολύ θερμών καλοκαιριών της χώρας μας η κατανάλαωση νερού μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή των Σκανδιναβικών χωρών για παράδειγμα, αλλά το να καταλαμβάνεις τη δεύτερη θέση σε κατανάλωση νερού εμένα προσωπικά με κάνει να νοιώθω ντροπή.

Υ.Γ.: Ας συνδυαστεί το άρθρο αυτό με το δεύτερο άρθρο της προηγούμενης δημοσίευσης.

Η εκδίκηση της φύσης

Στο "ΒΗΜΑ της Κυριακής" δημοσιεύονται δύο πολύ καλά άρθρο από δύο πανεπιστημιακούς που αφορούν την οικολογία και θίγουν το θέμα των παράλογων μερικές φορές κραυγών αγωνίας για το κλίμα και γενικότερα την κατάσταση του πλανήτη μας. Ας τα διαβάσουμε:

Το έργο το είδαμε, πάμε να φύγουμε

Ν. Σ. ΜΑΡΓΑΡΗΣ

Εφέτος είχαμε αρκετά «διακριτή» άνοιξη, απογοητεύοντας όλους εκείνους που φτιάχνονται ακόμη και με την «κατάργηση των εποχών».

Από την άλλη ήδη από την προηγούμενη Κυριακή άρχισαν τις «ηλιοθεραπείες» οι εραστές του ηλιοκαμένου σώματος, γράφοντας στα καινούργια τους παπούτσια όλες τις οδηγίες των γιατρών που μας προειδοποιούν ότι όσοι παρουσιάσουν καρκίνο του δέρματος έχουν πάθει τουλάχιστον μία φορά έγκαυμα από τον ήλιο. Χωρίς, βέβαια, αυτό να σημαίνει ότι όσοι έχουν πάθει έγκαυμα θα πάθουν οπωσδήποτε καρκίνο του δέρματος. Τώρα το γιατί να θεωρείται in το μαύρισμα από τον ήλιο δεν μπορώ να το κατανοήσω.

Με τις «πρόωρες» ζέστες άρχισαν και οι πυρκαϊές στην Κρήτη τις οποίες βάζουν οι βοσκοί, θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο βελτιώνουν την ποιότητα του βοσκοτόπου. Πράγμα που είναι λάθος, μια και δημιουργούν ανθρωπογενές οικοσύστημα ένα βήμα πριν από την ερημοποίηση. Εναν θαμνότοπο στον οποίο κυριαρχεί το φυτό αστοιβή το οποίο δημιουργείται μόνο εκεί όπου υπάρχει συνδυασμός πυρκαϊάς και υπερβόσκησης. Στον οποίο και κάηκαν πέρυσι τέσσερις πυροσβέστες.

Συγχρόνως οι πανέξυπνοι και ευφάνταστοι υπουργοί, αρχηγοί του πυροσβεστικού σώματος (!), οι δήμαρχοι και δημοσιογράφοι θα μας φλομώσουν με τους λεγόμενους εμπρηστικούς μηχανισμούς που θα ανιχνεύουν. Ας τους διευκολύνουμε λίγο, μια και οι δύο κυρίαρχες τεχνικές πρόκλησης πυρκαϊάς είναι γνωστές και απλούστατες.

Για την πρώτη το μόνο που απαιτείται είναι μια χοντρή λαμπάδα προφυλαγμένη τριγύρω από τον αέρα με ένα νάιλον ή, καλύτερα, ένα φαναράκι του Πάσχα για να μη σβήσει. Μια και είναι γνωστή η ταχύτητα με την οποία λιώνει το κερί ο εμπρηστής μπορεί να υπολογίζει με ακρίβεια την κάθοδο της φλόγας στο ύψος όπου έχει τοποθετήσει το προσάναμμα. Οταν αρχίσει η πυρκαϊά, αυτός είναι στην καφετέρια του χωριού που απέχει τουλάχιστον μισή ώρα και κάνει φασαρία στη συζήτηση ώστε να τον θυμούνται οι πάντες. Φυσικά ουδείς θα τον ενοχοποιήσει για την πυρκαϊά. Τώρα γιατί του επιτρέπουν - και τον επιδοτούν! - να βόσκει τα πρόβατά του στην καμένη περιοχή είναι μια άλλη ιστορία, στην οποία δεν έχω απάντηση.

Η δεύτερη μέθοδος - για όσους φοβούνται ότι θα αφήσουν στο κερί δακτυλικά αποτυπώματα - έχει ως βάση τα γνωστά «αντικουνουπικά φιδάκια» τα οποία ανάβεις στην άκρη και η καύτρα προχωρεί αργά προς το κέντρο. Και εδώ είναι γνωστός ο χρόνος. Βάζεις επομένως μερικά σπίρτα στο σημείο όπου θέλεις να απέχει γνωστό χρόνο, τα οποία, ανάβουν όταν φθάσει εκεί η καύτρα.

---

Η ζωή αναγεννάται στα καμένα δάση στο Πήλιο

---

Παρέα με τους βοσκούς εμπρηστές και οι «άρχοντες» της Τοπικής Αυτοδιοίκησης οι οποίοι θα αφήσουν τα δάση γεμάτα σκουπίδια (τα οποία προφανώς δεν τα αφήνει ο περιούσιος ελληνικός λαός αλλά οι Αλβανοί, οι Σκοπιανοί και οι Τούρκοι) και χωρίς καθάρισμα και όταν θα τρέχουν να σβήσουν την φωτιά - που θα ξεκίνησε από το τσιγάρο κάποιου κάφρου - θα μιλούν για σκοτεινές δυνάμεις και συμφέροντα. Οπως ο δήμαρχος δίπλα στον Υμηττό που έδειχνε ότι κάποιοι διεκδικούν τον χώρο που καιγόταν. Και ήταν χώρος που τον διεκδικεί η Εκκλησία. Προφανώς ο εμπρηστής θα ήταν ο παπα-Τσάκαλος. Και ο δήμαρχος της Σκιάθου τα ίδια θα λέει, μολονότι η φωτιά ξεκίνησε από τη χωματερή του δήμου.

Να μην ξεχάσουμε ειδικά την Πυροσβεστική της οποίας οι άριστα ενημερωμένοι υπεύθυνοι πέρυσι δεν χρησιμοποίησαν πυροσβεστικά αεροπλάνα στην πυρκαϊά που άρχισε στα Δερβενοχώρια από έναν πυλώνα της ΔΕΗ επειδή λέει δεν μπορούσαν να ρίξουν νερό πάνω από τον πυλώνα. Ενώ αν έπιανε βροχή τι θα γινόταν; Χώρια που ο καθαρισμός των γραμμών υψηλής τάσεως γίνεται με κατάβρεγμα από αεροπλάνα!

Θα ακολουθήσουν, βέβαια, θρήνοι για το οξυγόνο που θα μας λείψει, λες και έχει σχέση το οξυγόνο της ατμόσφαιρας το οποίο παράγεται κατά 95% στους ωκεανούς και είναι μονίμως 21% με τις δασικές πυρκαϊές. Και είναι στο ίδιο ποσοστό παρόν τόσο στη Σαχάρα όσο και στους Πόλους που δεν έχουν δάση.

Στη συνέχεια όλοι θα αρχίσουν να μιλούν για τη διάβρωση και για πλημμύρες, οπότε θα αρχίσουν να τσαλαπατούν τα φυτά που είναι προσαρμοσμένα και αναγεννώνται όπως φτιάχνουν τα κορμοφράγματα.

Και όταν θα γίνει μια πλημμύρα στο Ιλιον έπειτα από ραγδαία βροχή θα αναφέρονται στην πυρκαϊά ενώ η αιτία είναι ότι οι Τσιγγάνοι έκλεψαν όλα τα καλύμματα των υπονόμων, οι οποίοι και βούλωσαν!

Και όλοι μαζί θα αποφασίσουν ότι οι καμένες εκτάσεις θα χαρακτηρισθούν «αναδασωτέες» ενώ το Συμβούλιο της Επικρατείας θα εγκαλεί τη διοίκηση επειδή δεν έχει ακόμη κτηματολόγιο. Τώρα το γιατί η Ρόδος ή η Κέρκυρα ή η Γαλλία ή η Ισπανία ή η Ιταλία ή η Πορτογαλία που διαθέτουν κτηματολόγιο έχουν και πυρκαϊές προφανώς οφείλεται σε θαύμα.

Αυτός δε που θα τολμήσει να πει ότι τα δάση μας τα τελευταία χρόνια - όπως φαίνεται από τις στατιστικές και τις μετρήσεις από δορυφόρους - έχουν αυξηθεί, κινδυνεύει με πλήρη γελοιοποίηση από τους πολιτικοποιημένους και ευαισθητοποιημένους σε θέματα οικολογίας Νεοέλληνες.

Ο κ. Νίκος Σ. Μάργαρης είναι καθηγητής του Τμήματος Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου και διευθυντής του «National Geographic» (Ελλάδα).

http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=15373&m=B16&aa=1

Λειψυδρία: παροδικό ή μόνιμο φαινόμενο;

Γ. ΤΣΑΚΙΡΗΣ

Οσο πλησιάζει το καλοκαίρι όλο και μεγαλώνει η ανησυχία για πιθανή έλλειψη νερού. Πολλοί το ερμηνεύουν ως επίπτωση των κλιματικών αλλαγών που βιώνουμε και που ενδεχομένως θα ενταθούν στο μέλλον. Ετσι η ανησυχία μεγαλώνει για το τι θα συμβεί και στα επόμενα χρόνια.

Με τον όρο λειψυδρία εννοούμε την περιστασιακή ή μονιμότερη έλλειψη νερού σε σχέση πάντα με τη χρήση, την κατάχρηση και τις πάσης μορφής απώλειες. Αμέσως λοιπόν έχουμε δύο βασικούς συντελεστές της λειψυδρίας, που είναι η διαθεσιμότητα του νερού και η κατανάλωση, ωφέλιμη ή μη. Για ένα δεδομένο σύστημα (π.χ. υδρολογική λεκάνη ποταμού) η μεν διαθεσιμότητα εξαρτάται από εξωγενείς κυρίως συνθήκες (βροχή, εξάτμιση κτλ.), ενώ η κατανάλωση από ανθρωπογενείς κυρίως παράγοντες.

Με βάση αυτή τη σκέψη, η διαθεσιμότητα μπορεί να συσχετιστεί με έναν δείκτη ξηρασίας που εμπεριέχει το ύψος βροχής και το ύψος εξάτμισης και διαπνοής. Ο δείκτης ξηρασίας αντιπροσωπεύει την απόκλιση από τον μέσο όρο για κάθε περίοδο ξεκινώντας από τον μήνα Οκτώβριο. Ετσι ο δείκτης ξηρασίας για το πρώτο εξάμηνο, που τελειώνει τον Μάρτιο, μας δίνει μια καλή εικόνα για την κατάσταση που θα διαμορφωθεί στη διάρκεια όλου του χρόνου. Με δεδομένο ότι μπορούν να υπάρξουν και προβλέψεις των μετεωρολογικών συνθηκών για τους επόμενους μήνες, η εκτίμηση αυτή θεωρείται αρκετά ασφαλής.

Χρησιμοποιώντας τον δείκτη ξηρασίας μπορούμε να χαρακτηρίσουμε κάθε περιοχή για κάθε έτος με επιστημονικό τρόπο. Για παράδειγμα, όσον αφορά την Αττική, τόσο το 2006-07 όσο και το 2007-08 θεωρούνται μέτρια ξηρές χρονιές, με αποτέλεσμα η επιφανειακή απορροή και ο εμπλουτισμός των υπογείων υδροφορέων αυτή τη χρονιά να εμφανίζουν μείωση κατά 25% περίπου σε σχέση με τον μέσο όρο.

Σε μια άλλη προβληματική περιοχή, τη Θεσσαλία, η περίοδος 2006-07 ήταν μέτρια ξηρή, ενώ η περίοδος 2007-08 διαμορφώνεται ως κανονικό έτος. Αποτέλεσμα (λόγω κυρίως της προηγούμενης χρονιάς) οι επιφανειακές απορροές και ο εμπλουτισμός των υπογείων υδροφορέων εφέτος να υστερούν κατά 5%-7% σε σχέση με τον μέσο όρο.

Για τις Κυκλάδες από μέτρια ξηρό έτος πέρυσι έχουμε έντονα υγρό έτος εφέτος, ενώ στην Ανατολική Κρήτη από μέτρια υγρό έτος πέρυσι έχουμε μέτρια ξηρό έτος εφέτος.

Από την ανάλυση όλων των παραμέτρων για μια μακρά περίοδο, από 1955 ως το 2002, για τις παραπάνω περιοχές (Κέντρο Εκτίμησης Φυσικών Κινδύνων και Προληπτικού Σχεδιασμού του ΕΜΠ: ερευνητικό πρόγραμμα PRODIM) προκύπτει ότι η Θεσσαλία είναι σχετικά πιο ευάλωτη σε έντονες ή ακραίες ξηρασίες, ενώ μεγάλες είναι και οι συχνότητες εμφάνισης τέτοιων γεγονότων και στις άλλες περιοχές της Ανατολικής Ελλάδας, όπως φαίνεται στο διάγραμμα. Αδρομερώς έχουμε μία έντονη ή ακραία ξηρασία μία φορά στα 5 ή 6 χρόνια κατά μέσο όρο.

Τα ποσοστά των ετών ξηρασίας μεγαλώνουν σημαντικά αν προστεθούν και τα έτη με ήπια ξηρασία και διαμορφώνονται αντίστοιχα σε 49% για τη Θεσσαλία, 45% για τις Κυκλάδες και την Αττική και 41% για την Ανατολική Κρήτη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι στα μισά σχεδόν χρόνια αντιμετωπίζουμε στην Ανατολική Ελλάδα μια μορφή ξηρασίας.

Αν τώρα ελέγξουμε και την τάση του ετήσιου δείκτη ξηρασίας, θα διαπιστώσουμε οριακές αρνητικές τάσεις σε όλες τις παραπάνω περιοχές, εκτός της Ανατολικής Κρήτης, όπου παρατηρείται σημαντικότερη τάση που απλώς σημαίνει ότι η περιοχή αυτή οδεύει σε ακόμη ξηρότερο κλίμα στις επόμενες δεκαετίες.

Συμπερασματικά, η ανάλυση ξηρασίας στην Ανατολική Ελλάδα δείχνει ότι μέχρι τώρα οι κλιματικές αλλαγές είναι πολύ μικρές ή και ασήμαντες. Συνεπώς δεν δικαιολογείται η «ερμηνεία» της λειψυδρίας ως έργου των κλιματικών αλλαγών. Ούτε δικαιολογείται η μεγάλη μείωση των αποθεμάτων από ήπιες ξηρασίες, όπως των τελευταίων περιόδων. Είναι προφανές ότι η έντονη λειψυδρία που μας απειλεί οφείλεται σε άλλους ανθρωπογενείς παράγοντες που εντελώς επιγραμματικά συμπυκνώνονται στη συνεχή αύξηση της ζήτησης και στην ανύπαρκτη ή προβληματική διαχείριση των υδατικών πόρων.

Ο κ. Γιώργος Τσακίρης είναι διευθυντής του Κέντρου Εκτίμησης Φυσικών Κινδύνων και Προληπτικού Σχεδιασμού του ΕΜΠ και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης Υδατικών Πόρων.

http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=15373&m=B18&aa=1

Τα αυτιά των ψαριών τραυματίζονται από υψηλής έντασης ανθρωπογενείς ήχους

Μεγάλο ενδιαφέρον εμφανίζεται στην επιστημονική κοινότητα για τα προβλήματα που προκαλούν οι έντονοι ανθρωπογενείς ήχοι στους θαλάσσιους οργανισμούς. Η ύπαρξη τέτοιων προβλημάτων έχει τεκμηριωθεί σε αρκετά είδη θαλάσσιοων θηλαστικών, ενώ μία έρευνα των McCauley et al. έρχεται να αποδείξει ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει και στα ψάρια. Οι ερευνητές αυτοί μελέτησαν την επίδραση στα αυτιά των ψαριών των χαμηλής συχνότητας ήχων που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό των γεωλογικών προφίλ μιας περιοχής με σκοπό την εύρεση και εξόρυξη πετρελαίου. Το πείραμα έλαβε χώρα στον κόλπο Jervoise στη δυτική Αυσταλία και το είδος ψαριού που χρησιμοποιήθηκε είναι ο σπάρος (Pagrus auratus). Το δείγμα κρατήθηκε σε κλουβιά με 10 μέτρα μήκος, 6 πλάτος και 3 βάθος, ενώ το μέσο βάθος του κόλπου είναι 9 μέτρα. Η πηγή που εξέπεμπε τον ήχο είχε περίοδο εκπομπής τα 10 δευτερόλεπτα, ενώ, για να προσομοιώνει μία πραγματική θαλάσσια σεισμική εξόρυξη πετρελαίου, απομακρυνόταν και πλησίαζε το κλουβί. Τα περισσότερα ψάρια έχουν τη μεγαλύτερη ευαισθησία σε ήχους με συχνότητα 100-1000Hz και σε αυτό το φάσμα συχνοτήτων όταν η πηγή βρισκόταν 100 μέτρα μακριά από το κλουβί η ένταση του ήχου ήταν κατά 25dB μεγαλύτερη από τον ήχο υποβάθρου στον κόλπο.

Το δείγμα χωρίστηκε σε τρία μικρότερα δείγματα εκ των οποίων το πρώτο θανατώθηκε πριν την επίδραση του ήχου, το δεύτερο 18 ώρες μετά ενώ το τρίτο 58 ώρες μετά. Στα ψάρια που θανατώνονταν γινόταν εκτομή των αυτιών και πραγματοποιούνταν τρεις κάθετες τομές στο επιθήλιο του οτολιθικού τερματικού οργάνου που χρησιμεύει στην ακοή των περισσοτέρων ψαριών. Στις τρεις αυτές τομές γινόταν καταμέτρηση των απόντων τριχοειδών κυττάρων μέσω φωτογραφιών. Στο πρώτο δείγμα ο αριθμός των τριχοειδών κυττάρων ήταν ίδιος με της βιβλιογραφίας, ενώ στο δεύτερο υπήρχαν κάποιες περιοχές με απόντα τα κύτταρα, αλλά η απουσία αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Αντίθετα, στο τρίτο δείγμα ο αριθμός των τριχοειδών κυττάρων ήταν σημαντικά μικρότερος από αυτόν των δύο προηγούμενων δειγμάτων. Το γεγονός αυτό είναι σύμφωνο με προηγούμενες παρατηρήσεις που δείχνουν ότι η ζημιά στα τριχοειδή κύτταρα γίνεται ορατή μόνο μετά την πάροδο μιας ή περισσοτέρων ημερών από την έκθεση στον ήχο. Οι ερευνητές στη συνέχεια συνέκριναν τον αριθμό των απολεσθέντων κυττάρων με την πυκνότητα των κυττάρων. Με βάση αυτό κατέληξαν ότι στο τρίτο δέιγμα η απώλεια άγγιζε το 15% για του ουραίο τμήμα του επιθηλίου, ενώ το 2,7% για το σύνολό του.

Καθ’ ότι είναι γνωστό ότι ένας αριθμός τελεόστεων ιχθύων παράγει αισθητήρια τριχοειδή κύτταρα για όλη τη ζωή του και ότι τα κύτταρα αυτά μπορεί να αναγεννοιούνται, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η ζημία που προκλήθηκε λόγω της έκθεσης στον ήχο είτε συνεχιζόταν να αυξάνεται μετά από 58 ημέρες, είτε μείωσε ή σταμάτησε την ικανότητα αναγέννησης των κυττάρων. Για την έρευνα αυτή υπάρχουν κάποιες παράμετροι που πρέπει σύμφωνα με τους ερευνητές να ληφθούν υπόψη. Αρχικά, ότι τα ψάρια ήταν κλεισμένα σε κλουβιά και δεν μπορούσαν να κολυμπήσουν μακριά από την εστία του ήχου. Ακόμη, σε περίπτωση που τα ψάρια ήταν ελεύθερα να κολυμπήσουν, ίσως λόγω του θορύβου να αντιμετώπιζαν προβλήματα προσανατολισμού, εύρεσης τροφής ή αποφυγής της θήρευσης. Τέλος, ένα μειονέκτημα της έρευνας αυτής είναι ότι εξετάζει μόνο ένα είδος και έτσι η γενίκευση ίσως είναι επισφαλής, παρά το γεγονός ότι ο σπάρος έχει το τυπικό αυτί πολλών σηματικών ειδών.

Παρά τις όποιες ιδαιτερότητες η εργασία αυτή καταδεικνύει τα προβλήματα που προκαλεί στα αυτιά των ψαριών η έκθεση τους σε θορύβους προερχόμενους από την εξόρυξη πετρελαίου. Ακόμα, λόγω την ομοιότητας των τριχοειδών κυττάρων στα τερματικά όργανα των συστημάτων ακοής όλων των σπονδυλωτών, τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής δείχνουν τους κινδύνους που μπορεί να διατρέχουν και άλλα θαλάσσια σπονδυλωτά.

Βιβλιογραφία

Robert D. McCauley, J. Fewtrell and A. N. Popper, 2003, High intensity anthropogenic sound damages fish ears, Journal of Acoustical Society of America, 113 (1), 638-642.

Η Ελλάδα και οι καταδίκες από την Ε.Ε. για θέματα περιβάλλοντος

Οι υδάτινοι πόροι της χώρας μας

Της ΜΑΡΙΑΣ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ*

Γιατί πρέπει η Ελλάδα να καταδικάζεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο; Γιατί η χώρα μας, εξαιτίας των κυβερνητικών αρμοδίων, δεν διασφαλίζει τους αναγκαίους πόρους ώστε να ασκήσουμε επιτέλους πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος και να εφαρμόσουμε τις σχετικές κοινοτικές οδηγίες (2000/60 Ε.Κ.) και τους ελληνικούς νόμους (3199/2003);

Χρηματοδοτικές πηγές -εθνικές και ευρωπαϊκές- υπήρχαν και υπάρχουν. Γιατί το κράτος προτιμά να καταδικάζεται και το περιβάλλον δεν είναι στις προτεραιότητές του αν και είμαστε μια χώρα που εξαρτάται από τον τουρισμό και η υποβάθμιση των υδάτων μας θα έχει άμεσο αντίκτυπο σε αυτόν; Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.

1 Η οδηγία πλαίσιο 2000/60 Ε.Κ., για την προστασία των υδάτινων πόρων, ζητούσε εναρμόνιση της νομοθεσίας μας μέχρι το 2003. Αυτή πραγματοποιήθηκε με την ψήφιση του νόμου 3199/2003. Ο τελευταίος όμως ήταν κενός επί τέσσερα χρόνια εξαιτίας της απουσίας αναγκαίων εκτελεστικών διατάξεων, Υ.Α. και του Π.Δ. 51/2007!

Ετσι το κράτος, έως το 2007, δεν εκπόνησε για κάθε περιοχή λεκάνης απορροής ποταμού ανάλυση των χαρακτηριστικών, επισκόπηση των επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στην κατάσταση των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων και οικονομική ανάλυση της χρήσης ύδατος (η παράδοση προβλεπόταν το 2004, σύμφωνα με τα παραρτήματα ΙΙ και ΙΙΙ της οδηγίας).

Η Ελλάδα απέστειλε έκθεση στην Επιτροπή τον Ιούνιο 2006, αλλά η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εκτίμησε ότι η έκθεση ήταν υπερβολικά γενικόλογη και προσέφυγε (υπόθεση C-264/07) στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (έβδομο τμήμα), το οποίο καταδίκασε την Ελληνική Δημοκρατία στις 31-1-2008, και αυτή οφείλει να πληρώσει τα δικαστικά έξοδα.

2 Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (υπόθεση C-440/06) απεφάνθη ότι η Ελλάδα παραβαίνει τις διατάξεις της οδηγίας σχετικά με την επεξεργασία των αστικών λυμάτων σε αρκετούς οικισμούς, ορισμένοι εκ των οποίων απορρίπτουν τα λύματά τους στο Θερμαϊκό Κόλπο (π.χ. Κατερίνη, Λιτόχωρο).

3 Σύμφωνα με την οδηγία, το νόμο 3199/2003 και το Π.Δ. 51/2007, η παρακολούθηση της οικολογικής ποιότητας των επιφανειακών υδάτων (ποτάμια, λίμνες, μεταβατικά και παράκτια) πρέπει να γίνεται με α) βιολογικά, β) υδρομορφολογικά και γ) φυσικο-χημικά ποιοτικά στοιχεία.

Ο κ. Σουφλιάς ανέφερε ότι τα ύδατά μας είναι σε καλή ποιότητα. Το συμπέρασμα στηρίχθηκε μόνο σε φυσικο-χημική παρακολούθηση. Τα βιολογικά, όμως, στοιχεία δείχνουν ότι:

α) Τα κατώτερα τμήματα των ποταμών (π.χ. ο Τριπόταμος, παραπόταμος του Αλιάκμονα) και προπάντων αυτά των μεγάλων ποταμών (π.χ. Στρυμόνας, Αξιός, Πηνειός) είναι μέτριας έως κακής ποιότητας (Λαζαρίδου*),

β) Εξαιτίας των υδρογεωλογικών παραμέτρων και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων η στάθμη των λιμνών έχει υποχωρήσει και η ποιότητά τους έχει υποβαθμιστεί (π.χ. Βεγορίτιδα, Δοϊράνη) (Μουστάκα και Μιχαλούδη*),

γ) Πολλοί κόλποι (π.χ. Θερμαϊκός, Καβάλας) κινδυνεύουν από ανεξέλεγκτη ρύπανση (Χιντήρογλου, Αντωνιάδου, Κρεστενίτης*).

Επίσης η ανεξέλεγκτη αδειοδότηση γεωτρήσεων έχει προκαλέσει την υποχώρηση των υπόγειων υδροφορέων (Βουδούρης*) και η ανεξέλεγκτη αδειοδότηση κατασκευής και λειτουργίας μικρών ιδιωτικών υδροηλεκτρικών έργων που ξεπερνούν τις 250 (ΔΕ του παραρτήματος Ανατ. Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου), σε συνδυασμό με την εμπειρία από τα υφιστάμενα, μπορεί να πλήξει άμεσα την οικολογική ισορροπία του φυσικού οικοσυστήματος των ρεμάτων.

4 Μετά την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας συγκροτούνται Διευθύνσεις Προστασίας και Ανάπτυξης (νόμος 3498/2006) οι οποίες στελεχώνονται από μόνιμο προσωπικό απουσία βιολόγων. Αραγε, η στελέχωση των διευθύνσεων υδάτων των περιφερειών (εφόσον αυτές αναλαμβάνουν την προστασία, παρακολούθηση και διαχείριση των λεκανών απορροής ποταμών [ΛΑΠ] με το νόμο 3199/2003) θα στηριχθεί σε απλές μετατάξεις υπαλλήλων ή θα γίνουν προσλήψεις ειδικών επιστημόνων για την αντιμετώπιση των τριών πυλώνων της οδηγίας.

*Στόχος μας πρέπει να είναι η ολοκληρωμένη διαχείριση (Γκανούλης*). Οταν η ΛΑΠ εκτείνεται στα διοικητικά όρια περισσότερων περιφερειών ή αυτές είναι διακρατικές πρέπει να ικανοποιούνται ισότιμα οι απαιτήσεις των άμεσων χρηστών, η ανάπτυξη των δικτύων παρακολούθησης της οικολογικής ποιότητας και ο σχεδιασμός των έργων διαχείρισης να είναι ενιαίος (Μυλόπουλος*).

*Οι περιφέρειές μας, όμως, δεν έχουν ακόμη ενεργήσει για τα παραπάνω. Η περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας π.χ. έχει μόλις ξεκινήσει την εποπτική παρακολούθηση και κατάταξη των υδάτινων σωμάτων βάσει βιολογικών, υδρομορφολογικών και φυσικο-χημικών στοιχείων (δυστυχώς μόνον για τη ΛΑΠ του Στρυμόνα**).

Αν εντοπιστεί κίνδυνος αποτυχίας εκπλήρωσης του περιβαλλοντικού στόχου της οδηγίας, για καλή ποιότητα μέχρι το 2015, πρέπει να εφαρμοστούν η ερευνητική ή/και η λειτουργική παρακολούθηση πριν από τα οποιαδήποτε διαχειριστικά μέτρα απόκρισης για τη λήψη μέτρων με σκοπό την εξάλειψη ή μείωση των πιέσεων.

*Πότε θα προλάβουν να ολοκληρωθούν τα παραπάνω σε όλη τη χώρα; Είμαστε συνηθισμένοι μήπως να καταδικαζόμαστε, οπότε δεν χρειάζεται να βιαστούμε;

*Ημερίδα της 10-12-2007 του Διατμηματικού Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών των Τμημάτων Βιολογίας, Γεωλογίας και Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ για την οικολογική ποιότητα και διαχείριση υδάτων σε επίπεδο λεκάνης απορροής.

** Σεμινάριο, Δευτέρα 18/02/2008 «Διαχείριση του ποταμού Στρυμόνα και εφαρμογή της οδηγίας 2000/60/ΕΕ», Interreg ΙΙΙ A/Phare CBC Greece-Bulgaria.

* Η ΜΑΡΙΑ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ είναι καθηγήτρια του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ.

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 20/04/2008

Βιοκαύσιμα και περιβάλλον

Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα βιοκαύσιμα είναι πιθανό να προκαλέσει ευρείας κλίμακας περιβαλλοντική καταστροφή στον κόσμο, σύμφωνα με νέα έκθεση (1) που δημοσιεύτηκε σήμερα από το Birdlife International (2). Η έκθεση αυτή εκδίδεται έπειτα από αναθεωρημένες προτάσεις σχετικά με τα κριτήρια αειφορίας που περιλαμβάνει η Ευρωπαϊκή νομοθεσία και τα οποία, δυστυχώς, παραμένουν ανεπαρκή.

Η έκθεση παρουσιάζει αληθινές περιπτώσεις μελέτης (case studies) προερχόμενες από διάφορα μέρη του κόσμου, όπου η παραγωγή βιοκαυσίμων οδηγεί σε καταστροφή φυσικών οικοτόπων. Εξετάζει τη δυναμική της μελλοντικής καταστροφής αναλύοντας αυτές τις περιπτώσεις σε σχέση με τα κριτήρια αειφορίας που προτείνονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με τα οποία είναι επιτρεπτό να κυκλοφορούν στην αγορά της ΕΕ μόνο τα «αειφορικά βιοκαύσιμα».

Το βασικότερο μειονέκτημα της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι αγνοεί τις έμμεσες επιπτώσεις από την παραγωγή βιοκαυσίμων, όπως είναι η αυξημένη κατανάλωση των παραγόμενων στην Ευρώπη καρπών ρέβας, που με τη σειρά της συμβάλλει στην αύξηση της ζήτησης για φοινικέλαιο από την Ν.Α. Ασία ή οι Αμερικανικές επιδοτήσεις στην παραγωγή αιθανόλης από καλαμπόκι, οι οποίες συντελούν στην επέκταση της καλλιέργειας σόγιας στον Αμαζόνιο.

Οι προδιαγραφές που τίθενται θα αποτύχουν επίσης να προστατεύσουν τους κύριους οικοτόπους για την άγρια πανίδα και χλωρίδα. Τέτοιες είναι οι περιοχές αγρανάπαυσης στην Ευρώπη ή οι πολύτιμοι υγρότοποι, π.χ. το δέλτα του ποταμού Tana στην Κένυα (4).

Το BirdLife κυκλοφόρησε την έκθεση αυτή, ακριβώς πριν τις προγραμματισμένες συνομιλίες στην Επιτροπή Μόνιμων Αντιπροσώπων (COREPER), όπου τα κριτήρια αειφορίας περιλαμβάνονταν στην ημερησία διάταξη. Αναφορές που διέρρευσαν προβάλλουν ότι είναι απίθανο η Επιτροπή να προτείνει σημαντικές βελτιώσεις στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία επικρίνεται σε αυτή την έκθεση. (5)

Η παγκόσμια ομοσπονδία BirdLife International παροτρύνει την Επιτροπή Μόνιμων Αντιπροσώπων να μην χαρακτηρίσει και να μη προβάλει ως φιλοπεριβαλλοντικό έναν παράλογο στόχο για τη χρήση βιοκαυσίμων, μέσω της υιοθέτησης απατηλών κριτηρίων αειφορίας. Επομένως, το BirdLife καλεί τα κέντρα αποφάσεων της Ευρώπης να:

• Μειώσουν το στόχο 10% για τη χρήση βιοκαυσίμων
• Δώσουν έμφαση στη μείωση των μεταφορών
• Επιβάλουν αυστηρά κριτήρια αποτελεσματικότητας στα μέσα μεταφοράς
• Υποχρεώσουν τις εταιρείες παραγωγής καυσίμων να καθαρίζουν τα ορυκτά καύσιμά τους και να ερευνήσουν πιο αποτελεσματικές τεχνολογίες επεξεργασίας τους
• Υιοθετήσουν ισχυρά κριτήρια αειφορίας για όλες της μορφές βιο - ενέργειας για χρήση στις μεταφορές, στη θέρμανση ή στην παραγωγή ηλεκτρισμού. Αυτά τα κριτήρια θα πρέπει να περιλαμβάνουν μειώσεις τουλάχιστον κατά 60% των αερίων του θερμοκηπίου και χρειάζεται να συνοδεύονται από αποτελεσματικά κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.
• Μην αγνοήσουν τις έμμεσες αλλαγές στις χρήσεις γης που συνεπάγεται η καλλιέργεια των βιοκαυσίμων, καθώς αυτή θα μετατοπίσει την παραγωγή τροφίμων οδηγώντας την στην επέκταση σε βάρος φυσικών οικοτόπων, όπως είναι τα τροπικά δάση. Αντίθετα αυτή η προοπτική θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη για τα κριτήρια αειφορίας.

Ο Ariel Brunner, υπεύθυνος για την Ευρωπαϊκή Αγροτική Πολιτική δήλωσε: "Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο στόχος για τα βιοκαύσιμα θα επιτευχθεί με αειφορικό τρόπο, αλλά η έκθεσή μας δείχνει ότι αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα και να προβούν σε μια στροφή της παρούσας πολιτικής τους, η οποία χαρακτηρίζεται από κενά.

Πληροφορίες:[1] 'Fuelling the ecological crisis – six examples of habitat destruction driven by biofuels': http://www.birdlife.org/eu/eu_biofuels_report_2008.html
[2] Σύμφωνα με την Οδηγία για την Ανανεώσιμη Ενέργεια, υπολογίζεται ότι μέχρι το 2020 τα βιοκαύσιμα θα καλύπτουν το 10% των καυσίμων για τις μεταφορές.
[3] Το σχέδιο της αγρανάπαυσης αφορά σε τμήματα αγροτικής γης που έχουν αποσυρθεί από την παραγωγή για να μειωθεί ο κίνδυνος των αποθεμάτων σε φαγητό, κάτι που αποδείχθηκε ότι είναι ευκαιρία για περιβαλλοντικά οφέλη,
[5] Το προσχέδιο έγγραφο της ομάδας εργασίας της Επιτροπής Μόνιμων Αντιπροσώπων, που περιλαμβάνει τα κριτήρια αειφορίας.
[6] Άμμος πίσσας: Μη συμβατική πηγή καυσίμου που κυρίως αξιοποιείται στην Αλμπέρτα, Καναδά. Το καύσιμο που παράγεται από άμμο πίσσας εκλύει αέρια του θερμοκηπίου τα οποία είναι πολλές φορές μεγαλύτερα από τις εκπομπές των συμβατικών καυσίμων.

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρία